IBAN ile para gönderirken bunlara dikkat: Açıklama yazmamak ciddi risk doğurabilir

IBAN ile para gönderirken bunlara dikkat: Açıklama yazmamak ciddi risk doğurabilir Son yıllarda hızla yaygınlaşan IBAN yoluyla para transferleri, pratikliği nedeniyle tercih edilse de hukuki ve mali riskleri de beraberinde getiriyor. Uzman hukukçular, özellikle “açıklama” kısmının boş bırakılmasının ve kaynağı teyit edilmemiş hesaplara para gönderilmesinin ileride ciddi sorunlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.

IBAN ile para gönderirken bunlara dikkat: Açıklama yazmamak ciddi risk doğurabilir

Son yıllarda hızla yaygınlaşan IBAN yoluyla para transferleri, pratikliği nedeniyle tercih edilse de hukuki ve mali riskleri de beraberinde getiriyor. Uzman hukukçular, özellikle “açıklama” kısmının boş bırakılmasının ve kaynağı teyit edilmemiş hesaplara para gönderilmesinin ileride ciddi sorunlara yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Kredi kartı komisyonlarından kaçınmak ya da belge düzenlememek amacıyla bazı işletmelerin IBAN üzerinden ödeme talep etmesi, tüketici açısından da riskli bir tablo oluşturabiliyor. Özellikle şahsi hesaplara yapılan ödemeler, hem vergi hem de ceza hukuku açısından tartışmalı durumlara neden olabiliyor.

“Açıklama” kısmı hukuki güvence sağlayabilir

TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Olgun Değirmenci, IBAN yoluyla para transferinin hukuki olarak sebebe dayalı bir işlem olduğunu vurguluyor. Değirmenci’ye göre, transfer sırasında açıklama kısmına ödemenin nedeninin yazılması, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda önemli bir delil niteliği taşıyabilir.

Örneğin bir mal veya hizmet karşılığı ödeme yapılıyorsa bunun açıkça belirtilmesi, hem taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi netleştiriyor hem de yanlış anlaşılmaların önüne geçiyor. Süreklilik arz eden ödemelerde ise açıklama kısmına mal veya hizmetin niteliğinin yazılması, ileride “ödeme yapılmadı” iddialarına karşı koruyucu bir işlev görüyor.

Değirmenci ayrıca, IBAN’a gelen paraların vergi doğurabilecek gelir niteliği taşıması halinde bunun kayıt altına alınmasının da önem taşıdığını hatırlatıyor.

MASAK takibi ve şüpheli işlem riski

IBAN transferlerinde en kritik konulardan biri de gönderilen ya da alınan hesabın hukuki durumu. Eğer para gönderilen hesap, suç gelirlerinin aklanması veya terörizmin finansmanı kapsamında izlenen bir hesap ise, o hesaba para gönderen kişiler de incelemeye takılabiliyor.

Bankalar, şüpheli işlem gördüklerinde Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) bildirimde bulunabiliyor. Bu kapsamda hesap hareketleri incelenebiliyor ve gerektiğinde adli süreç başlatılabiliyor. Tek seferlik küçük işlemler genellikle risk oluşturmamakla birlikte, düzenli ve yüksek tutarlı transferler şüphe doğurabiliyor.

Bu nedenle uzmanlar, bilinmeyen ve teyit edilmemiş IBAN numaralarına para gönderilmemesi gerektiğini özellikle vurguluyor.

İşletmeye ait IBAN kullanılmalı

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Mustafa Çolak, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında IBAN kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalara işaret ediyor.

Çolak’a göre, bir mal veya hizmet alındığında ödeme mutlaka işletmeye kayıtlı resmi banka hesabına yapılmalı. İşletme sahibinin ya da bir çalışanın şahsi IBAN’ına yapılan ödemeler ileride hem tüketici hem de işletme açısından sorun yaratabilir.

Ayrıca ödeme sırasında işlemin niteliğinin kısa ve net biçimde yazılması öneriliyor. Örneğin “araç tamir bedeli”, “X konut kaporası”, “özel ders ücreti” gibi açıklamalar hem hukuki delil niteliği taşıyor hem de vergi denetimlerinde açıklık sağlıyor.

Belgesiz ödeme ciddi sonuç doğurabilir

Uzmanlara göre IBAN üzerinden yapılan ancak fatura, fiş veya resmi belge ile desteklenmeyen ödemeler, ileride vergi incelemesine konu olabilir. Özellikle ticari nitelik taşıyan ve düzenli şekilde gelen yüksek tutarlı transferler, kayıt dışı gelir olarak değerlendirilebilir ve cezalı vergilendirmeye yol açabilir.

Son dönemde yapılan yasal düzenlemelerle birlikte, belge düzenlemeyenler ve belge talep etmeyenler için artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanabiliyor. Bu nedenle tüketicilerin ödeme karşılığında mutlaka yasal belge istemesi hem bir hak hem de bir sorumluluk olarak görülüyor.

Hesaplara el koyma ve adli soruşturma riski

Kaynağı belirsiz ve yüksek tutarlı işlemlerde, suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı şüphesi oluşması halinde banka hesaplarına ve mal varlıklarına geçici el koyma tedbirleri uygulanabiliyor. Böyle durumlarda adli soruşturma süreci başlatılabiliyor.

Bu nedenle uzmanlar şu temel kurallara dikkat çekiyor:

• IBAN transferlerinde açıklama kısmı mutlaka doldurulmalı.

• Bilinmeyen ve doğrulanmamış hesaplara para gönderilmemeli.

• İşletmeye ait resmi IBAN ile unvanın eşleştiği kontrol edilmeli.

• Mal veya hizmet karşılığında mutlaka fatura ya da fiş talep edilmeli.

• Şüpheli işlemler Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijital kanalları üzerinden bildirilmeli.

Dijital kolaylık, hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmıyor

IBAN ile para transferi, günlük hayatı kolaylaştıran bir yöntem olsa da hukuki ve mali sorumlulukları ortadan kaldırmıyor. Açıklamasız, belgesiz ve kaynağı teyit edilmemiş işlemler; hem gönderici hem de alıcı açısından ileride ciddi mağduriyetlere yol açabiliyor.

Uzmanlara göre dijital ödeme sistemlerinin güvenli ve sorunsuz kullanılabilmesi için temel kurallara dikkat etmek, hem bireysel hem de ticari işlemlerde hukuki güvenliği sağlamak açısından büyük önem taşıyor.